ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΑΝΟΙΞΙΣ

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΑΝΟΙΞΙΣ




Τετάρτη, 1 Μαΐου 2013

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΛΩΣΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ - 29/5/1453


Γεωργίου Σφραντζῆ, Χρονικν



α) Οἱ ὑποσχέσεις τοῦ Μεχμτ BτοΠορθητοῦ πρς τν στρατό του, τὴν
παραμον τῆς λώσεως τς Κωνσταντινουπόλεως

β)  λόγος τοῦ Ατοκράτορος Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου πρς τοὺς
συμπολεμιστές του, τὴν παραμον τῆς λώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΠΕΡΙΛΗΨΙΣ
  
Βράδυ Δευτέρας 28 Μαΐου 1453. νύχτα ποὺ δὲν θ ξημέρωνε ποτέ1.
σουλτάνος πόσχεται στὸν στρατ του τριήμερη λεηλασία, καὶ πλούτη ἀμύθητα
καὶ  παρθένες  καὶ  παιδιά,  στὴν  γ καὶ  στὸν  οὐρανό.  Σὰ στίφη  τῶν  ἀπίστων
λαλάζουν  λυσσασμένα.  Ο λίγοι,  ρωικοί,  ἐξαντλημένοι  περασπιστὲς  τῆς
Βασιλεύουσας,  κρατώντας  ἀκόμη  μὲ  περάνθρωπη,  ἀπελπισμένη  θέλησι  τ
ρχαῖα τείχη, ἀπέναντι στὴν βία τν λυσσασμένων, ναρίθμητων ρδῶν, τῶν
μεγάλων  πυροβόλων  καὶ  τῶν  πολιορκητικν  μηχανν,  ξέρουν  ὅτι  ἔρχεται  
κρίσιμη   ἡμέρα·      στιγμὴ   ποὺ      καθένας   μόνος   του,   καὶ      χιλιόχρονη
ατοκρατορία  θ βρεθον  ἀπέναντι  στν  Μοῖρα.  Μ δάκρυα  ἀπελπισμένης
πίστης     καὶ     ἀποφασιστικότητας    ἀποχαιρετον    παιδιὰ     καὶ     συζύγους,
μεταλαμβάνουν γιὰ τελευταία φορ στὴν για-Σοφιά, ἐμψυχώνουν νας τὸν
λλον  στὶς  πολεμίστρες·  οἱ  ἱερὲς  εἰκόνες  περιφέρονται  στ τείχη,  προσευχὲς
ναπέμπονται στος οὐρανος καὶ δάκρυα πόνου καὶ γωνίας ποτίζουν τὴν γῆ.
Βασιλέας, πρτος στὴν μάχη, ἐμψυχώνει τος στρατιῶτες του· συγκεντρώνει
ρχοντες καὶ ἁπλος στρατιτες καὶ τος λέγει τ λόγια ατά, πως μᾶς τ
παραδίδει  τ Χρονικὸν  τοῦ  Σφραντζ2.  Λόγια  ἀπὸ  τὴν  καρδιά,  γεμάτα  πόνο,
συγκρατημένον  μως  μέχρι  τέλους,  καὶ  λόγια  ἀπὸ  τ μυαλ μαζί,  λόγια
πολεμιστοῦ,    ψύχραιμου    στρατιωτικοῦ    γήτορος,    πρὸς     στρατιτες    καὶ
συμπολεμιστές. Λόγια ἐπίγνωσης, στήριξης ψυχικῆς καὶ λελογισμένου θάρρους.
Καὶ  μαζὶ  κάτι  λλο.  Λόγια,  ποὺ  πέρα  ἀπὸ  τὴν  λογοτεχνικ φροντίδα  τοῦ
στοριογράφου τους, πέρα ἀπὸ τ γνήσιο αἴσθημα τῶν προσώπων ἐκενες τὶς
τραγικὲς στιγμές, παίρνουν και μιὰ λλη, παράξενη χροιά· σὰν ν φέρνουν μαζί
 τους μιὰ μακρυνή, μαγικὴ ντήχησι· «φθόγγους γέλαστους καὶ ἀκαλλώπιστους
καὶ  ἀμύριστους»3   πλέον,  χώ  χρησμῶν  ἀπὸ  ρχαῖες  Θερμοπύλες,  φθόγγους
μυθικῶν ραψωδῶν. Διότι ἐκεῖ, τότε, στορία παγώνει· ρυθμὸς τοῦ Χρόνου
λλάζει,  οἱ  Αἰνες  συμπυκνώνονται·  ἐκεῖ,  τότε,  λίγες  ὧρες  μόνον  πρὶν  
Βασιλέας νεβεῖ γιὰ τελευταία φορ στ τείχη καὶ στιγμὴ ταυτιστεῖ μὲ τὴν
Αἰωνιότητα   καὶ      Κωνσταντνος   Δραγάσης   Παλαιολόγος,      Βασιλέας,   
στρατιώτης, γίνει να μὲ τὴν αώνια Ψυχ τοῦ Γένους, ἐκεῖ πάνω στὴν Πύλη
τοῦ γίου Ρωμανο, ὁ Μαρμαρωμένος Βασιληᾶς. 

«Γνωρίζετε      καλς,     λέγει          Βασιλέας,     κατ     τὸν     Σφραντζῆ,
ἀπευθυνόμενος πρὸς ρχοντες, στρατιῶτες καὶ λαό, ὅτι ρχεται κρίσιμη μέρα.
Σταθεῖτε νδρείως, τος λέγει. Σς παραδίδω τν περίφημη πόλι κα πατρίδα
μας, καὶ βασιλεύουσα τῶν πόλεωνΓιὰ τέσσερα πράγματα ἀξίζει ὅλοι μας ν πεθάνουμε, γιὰ τ καθένα μόνο του ξεχωριστά: «πρῶτον μν ὑπρ τῆς πίστεως ἡμῶν κα εὐσεβείας, δεύτερον δὲ ὑπρ  τῆς  πατρίδος,  τρίτον  δὲ  ὑπρ  το βασιλέως  ὡς  χριστοῦ  κυρίου,  καὶ τέταρτον ὑπρ συγγενῶν κα φίλων». Καὶ τώρα κρίνονται καὶ τ τέσσερα ατὰ μαζί.
λιτήριος ἀμηρς, τος λέγει, ἔχει ὅλα τ πολεμικὰ μέσα. Καὶ ν
τούτοις,  ντέχουμε  τόσον  καιρ καὶ  διορθώνουμε  τὶς  ζημιὲς  τοῦ  τείχους.
πέναντι  στ στίφη  τῶν  σεβν  καὶ  τς  πολεμικὲς  μηχανές,  δύο  πράγματα
ἔχουμε μόνον· πρῶτον μν τὴν πίστη στν ἀνίκητη δόξα το Θεοῦ, δεύτερον
δ τ ἴδια μς τ χέρια κα τὴν ρωμαλαιότητά μας, τ ποία μᾶς ἐδώρισε
θεία Δύναμις.
Σὺν θην καὶ χεῖρα κίνει, συμβουλεύει Βασιλέας! Καὶ δίδει ὁδηγίες
πραγματικοῦ στρατιωτικοῦ ἡγήτορος καὶ ἐκεῖνες ἀκόμη τὶς ὧρες, προπάντων
ἐκεῖνες τὶς ὧρες, πς μὲ τὴν σωστ χρῆσι τῶν σπίδων καὶ τῶν δοράτων θ
ντιμετωπίσουν τ λυσσασμένα, θρασεῖα στίφη. Καὶ γνωρίζω, λέγει, ὅτι εἶστε
ἄξιοι καὶ ἔμπειροι στρατιῶτες!
Καὶ συνεχίζει ν ἐμψυχώνει τος στρατιτες του. Σὰν ζα λογα καὶ
χειρότεροι ἀκόμη ρμον ἐπάνω μας λαλάζοντας τ στίφη τῶν σεβν, τος
λέγει.  Γι᾿  ατ κι  σεῖς  ντιμετωπίστε  τους  πως  οἱ  κυνηγοὶ  τος  γριους
χοίρους, γι ν μάθουν ο σεβεῖςτι δὲν πολεμοῦν κατ ζώων λόγωνπως
εἶναι ατοί, λλ κατ τν κυρίων κα φεντν τους, πογόνων Ἑλλήνων
καΡωμαίων!
ξιστορεῖ μετ Βασιλέας τὶς ἀδικίες πο διέπραξε σουλτάνος καὶ τς
χῶρες  ποὺ  κατέκτησε.  Καὶ  τώρα,  καὶ  αὐτὴν  τὴν  Βασιλεύουσα,  τὴν  πόλι  τῆς
Παναγίας,  τ «καταφύγιον  τῶν  Χριστιανῶν,  λπίδα  κα χαρν  πάντων  τῶν
Ἑλλήνων, τὸ καύχημα πάσι τοῖς οὔσιν ὑπὸ τὴν το ἡλίου ἀνατολήν», τὴν Πόλι
μας, τολμᾶ σεβής ν ἀπειλεῖ. Θυμηθεῖτε τ ὅλα ατά, ἀδελφοί, τος λέγει,
στε ἡ μνήμη καὶ ἡ φήμη καὶ ἡ λευθερία σας νγίνουν αἰώνιες.
Εὐχαριστεῖ   στὴν    συνέχεια        Βασιλέας    τος    νετούς,   Λιγουρίτες (Γενουάτες) καὶ λοιπος ξένους συμπολεμιστές. Καὶ ἔπειτα πευθύνεται πρς
ὅλους, προτρέποντάς τους νσταθον στὶς θέσεις τους ς ἄξιοι στρατιῶτες. 
Μ δάκρυα στ μάτια ὅλοι ἀπαντον: «ποθάνωμεν ὑπρ τς Χριστοῦ
πίστεως  κα τῆς  πατρίδος  μῶν».  Καὶ   Βασιλέας  ἀκούγοντάς  τους,  μὴν
συγκρατώντας οτε ατὸς πιὰ τ δάκρυά του, τος εχαριστεῖ. Καὶ οἱ δυστυχεῖς
Ρωμαῖοι,  γράφει   Σφραντζῆς,  ἀκούοντες  τὸν  Βασιλέα,  «καρδίαν  ὡς  λέοντες
ἐποίησαν»· καὶ γκαλιάζονταν δακρυσμένοι, συγχωροντες νας τὸν λλον.
Βασιλέας, ἀκολουθούμενος ἀπὸ λλους πολλος ἐπγε στὴν Ἅγια-Σοφιὰ καὶ
μετέλαβε τ ἄχραντα μυστήρια. Καὶ μετ επέρασε ἀπὸ τ νάκτορα, γιὰ ν
ἀποχαιρετίσει φίλους καὶ συγγενεῖς· «ν τῇδε τῇ ρ τὶς διηγήσεται τοὺς τότε
κλαυθμος κα θρήνους τοὺς ν τ παλατίῳ; Εἰ κα ἀπ ξύλου ἄνθρωπος κ
πέτρας ν, οὐκ δύνατο μ θρηνῆσαι», γράφει Σφραντζῆς. «Κα ναβς φ᾿
ππου ἐξήλθομεν τῶν ἀνακτόρων περιερχόμενοι τὰ τείχη [...]»

1 «Μεσημέρι ἀπ νύχτα». (δυσσέας λύτης, «Θάνατος καὶ νάστασις το Κωνσταντίνου
Παλαιολόγου»)

2   Βεβαίως  δὲν  εἶναι  δυνατν νὰ  γνωρίζουμε ὰν  καὶ  πῶς  κριβς μίλησεν ὁ  Ατοκράτωρ·
εἰκάζεται πὸ ὁρισμένους μελετητὲς τι  Σφραντζῆς ἀνέπτυξε «κατ᾿ ννοιαν» συντομότερο
λόγο το Αὐτοκράτορος, τν ποον λόγον ἀναφέρει στὴν ἔκθεσί του πρς τν πάπα τῆς Ρώμης 
καθολικς ἐπίσκοπος Λεονάρδος  Χος (παρών, πως καὶ  Σφραντζῆς, στὴν Πόλι κατ τὴν
Ἄλωσι), ἐπίσης γνώστου κριβείας. λλ  λόγος τοτος, καὶ ὰν δὲν γνωρίζουμε ἂν κα τὶ
ἐλέχθη   κεῖνες   τὶς   ρες,   ἐκφράζει   πάντως,   θεωρ,   τὸ   θος   τῶν   στιγμν   καὶ   τῶν
πρωταγωνιστῶν, πως ο δημηγορίες το Θουκυδίδου.

3    ράκλειτος,  Diel 92 Σίβυλλα  δὲ  μαινομένωι  στόματι  καθ᾿  ράκλειτον  γέλαστα  καὶ
καλλώπιστα  καὶ  ἀμύριστα  φθεγγομένη  χιλίων  ἐτῶν  ξικνεῖται  τῆι  φωνῆι  διὰ  τν  θεόν.»
(Πλούταρχος, «Περ το μ χρν νῦν μμετρα τὴν Πυθίαν», 6397a))


Γεωργίου Σφραντζῆ, Χρονικν


[...] ν δὲ τοτο τ βδόμ καὶ εἰκοστῇ το Μαΐου σπέρᾳ. δ ἀμηρς
προστάξας  δὶ᾿  ὅλης  ἐκείνης  τῆς  νυκτὸς  καὶ  τῆς  ἐπιούσης  μέρας  φῶτα  καὶ
φανος  ποιήσωσι,  καὶ  νήστεις  δ᾿  ὅλης  της  μέρας  διατελέσωσι  καὶ  ἑπτάκις
λουσθσι,  καὶ  τοῦ  θεοῦ  νήστεις  καὶ  καθαροὶ  δεηθσιν,  πως  τὴν  πόλιν
νικήσωσιν· καὶ γένετο. Σῇ δὲ δευτέρ σπέρας ἐπὶ τὴν ἡλίου δύσιν μετ τ
ριστῆσαι αὐτος ὁ ον ἀμηρᾶς σταθεὶς δημηγορῶν τατα ἔφη.


Ο ὑποσχέσεις τοΜεχμτ Bτοῦ Πορθητοῦ πρς τν στρατό του, τὴν
παραμον τῆς λώσεως τς Κωνσταντινουπόλεως


«Ὦ τέκνα φίλτατα, παρὰ τοῦ θεοῦ κα το αὐτο προφήτου Μωάμεθ κα
μοῦ τοῦ δούλου αὐτο δέομαι κα παρακαλ ὑμᾶς ἵνα π τὴν αριον ξιον ἔργον
μνήμης αἰωνίου ποιήσητε, ς κα οἱ πρὸ μν πανταχοῦ ἕως τοῦ νν, ς φανερόν
στιν,  ποίησαν,  κα μετὰ  προθυμίας  κα γενναιότητος  κα  μεγαλοψυχίας τος
τείχους νωθεν μετ τῶν κλιμάκων ς πτερωτοὶ διέλθητε· κα τὴν φήμην ἥν οἱ
πρὸ  ἡμῶν,  ς  εἴπομεν,  κέρδησαν  κα  θεὸς  χαρίσατο,  μὴ  γένοιτο  ἵνα  ἡμεῖς
ἀπολέσωμεν αὐτήν, λλὰ μάλιστα νν ρα γγικεν ἵνα ατήν, πολυπλασίως
αξήσωμεν.» Καὶ τέρους πολλος λόγους στρατιωτικος εἰπν ατοῖς διέγειρε
τούτους εἰς μεγαλοψυχίαν, να γενναίως πράξωσιν. Ετα λέγει «Καὶ ν κα ἐξ
ἡμῶν τινς ἀποκτανθσιν, ς θος στὶν ν τοῖς πολέμοις, γεγραμμένον π τς
κεφαλῆς αὐτοῦ, καλς οἴδατε διὰ τοῦ ἡμετέρου καρν τί φησιν προφήτης, ὅτι
ἀποθανν  ἐν  καιρ τοιούτῳ  ὁλόσωμος  ἐν  τῷ  παραδείσ μετὰ  τοῦ   Μωάμεθ
ριστήσει κα πιε, κα μετὰ παίδων κα μετὰ γυναικν ραίων κα παρθένων ἐν
τόπῳ χλοερῷ κα μεμυρισμέν νθεσιν ναπαυθῇ, κα ἐν λουτροῖς ραιοτάτοις
λουσθῇ, κα ἐν κείν τῷ τόπῳ ἐκ θεοῦ ἔξει ταῦτα. Ἐνταθα δὲ πάλιν ἐξ μοῦ πς
μὸς στρατὸς κα ρχοντες τῆς αὐλῆς μου, ν νικήσωμεν, μισθὸς ν ἔξουσι
παρ᾿ μοῦ, κατὰ τὴν ναλογίαν κάστου διπλασίων σται οὗ τὰ νν χουσι, ὃς ἀπ
τοῦ νν ρξηται ἕως τέλους τῆς ζωῆς ατῶν. Κα ἡμέραις τρισὶν πόλις πσα
ὑμν σεται. Κα ε τι δ᾿ ν σκυλεύσητε κα εὕρητε χρυσίου κα ργυρίου σκεῦος
κα ἱματισμόν, αἰχμαλώτους τε νδρας κα γυναῖκας, μικρούς τε κα μεγάλους,
οὐδες δυνηθείη αὐτος μῖν αἰτσαι τι ἐνοχλῆσαι ες οὐδέν.» Καὶ τελειώσας τοῦ
λέγειν  ὤμοσεν  ατοῖς  φυλάξαι  τ ὅσα  ατοῖς  διετάξατο.  Ο δὲ  ἀκούσαντες
ἐχάρησαν λίαν, καὶ ἐν μιᾷ φων πάντες λαλάξαντες σαν κατ τὴν ἐκείνων
διάλεκτον «λλὰ λλά· Μεεμέτη ῥεσοὺλ λλά», τοτ᾿ στιν θεὸς τῶν θεν καὶ
Μουχαμέτης ὁ προφήτης ατο.


Ἀκούσαντες δὲ μεῖς ἐν τ πόλει τῆς τοσαύτης κραυγῆς σεὶ χον μέγαν
θαλάσσης, λογιζόμεθα τί ρα στί· μετ᾿ ὀλίγον δὲ ἐμάθομεν βεβαίως καὶ ἐν
ληθείᾳ ὅτι ἐπὶ τὴν αὔριον μηρᾶς τοίμασε χερσαῖον τ καὶ δραῖον πόλεμον
σφοδρῶς, ὅσον αὐτ ἦν δυνατόν, δῶσαι τ πόλει. Ἡμεῖς δὲ θεωροντες τοσοτον
πλθος τῶν σεβν, λέγω ὡς ἐμο δοκεῖ, ντως καθ᾿ ἕκαστον μῶν πεντακόσιοι
καὶ πλεῖον σαν ξ᾿ ατν· καὶ εἰς τὴν νω πρόνοιαν πάσας μῶν τὰς λπίδας
νεθέμεθα. Καὶ προστάξας βασιλες να μετ τῶν γίων καὶ σεπτν εἰκόνων
καὶ  τῶν  θείων  κτυπωμάτων  ἱερεῖς,  ρχιερεῖς  καὶ  μοναχοί,  γυναῖκές  τε  καὶ
παιδία,  μετ δακρύων  διὰ  τν  τειχῶν  τῆς  πόλεως  περιερχόμενοι  τ κύριε
λέησον μετ δακρύων ἔκραζον, καὶ τὸν θεὸν ἱκέτευον να μὴ διὰ τὰς ἁμαρτίας
μῶν    παραδώσῃ   μᾶς    εἰς   χεῖρας   χθρῶν   νόμων   καὶ   ἀποστατῶν   καὶ
πονηροτάτων παρ πᾶσαν τὴν γῆν, λλ᾿ λεως γενήσεται μν τ κληρονομί
ατο. Καὶ μετ κλαυθμοῦ λλήλους νεθαρρύνοντο να νδρείως ντισταθσι
τοῖς ναντίοις ἐπὶ τ ρ τῆς συμπλοκς. μοίως δὲ καὶ βασιλες τ ατ
ὀδυνηρ σπέρ τῆς  δευτέρας  συνάξας  πάντας  τος  ἐν  τέλει  ρχοντας  καὶ
ρχομένους, δημάρχους καὶ ἑκατοντάρχους καὶ τέρους προκρίτους στρατιώτας
τατα ἔφη:


λόγος τοῦ Ατοκράτορος Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου πρς τοὺς
συμπολεμιστές του, τὴν παραμον τῆς λώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως


«μεῖς  μέν,   εὐγενέστατοι   ρχοντες  κα   κλαμπρότατοι   δήμαρχοι   κα
στρατηγοὶ κα γενναιότατοι συστρατιώται κα πς πιστὸς κα τίμιος λαός, καλς
οἴδατε ὅτι ἔφθασεν ρα κα χθρός της πίστεως ἡμῶν βούλεται ἵνα μετ πάσης
τέχνης κα μηχανῆς σχυροτέρως στενοχωρήσῃ ἡμς, κα πόλεμον σφοδρὸν μετὰ
συμπλοκς μεγάλης κα συρρήξεως ἐκ τῆς χέρσου κα θαλάσσης δώσ ἡμῖν μετ
πάσης δυνάμεως, ἵνα, εἰ δυνατόν, ς φις τὸν ἰὸν κχύσ κα ς λέων νήμερος
καταπίῃ ἡμς. [Βιάζεται] διὰ τοτο λέγω κα παρακαλῶ ὑμᾶς ἵνα στῆτε νδρείως
κα μετ γενναίας ψυχῆς, ς πάντοτε ἕως τοῦ νν ποιήσατε, κατὰ τῶν χθρῶν
τῆς πίστεως ἡμῶν. Παραδίδωμι δὲ μῖν τὴν κλαμπροτάτην κα περίφημον ταύτην
πόλιν καπατρίδα μν καβασιλεύουσαν τῶν πόλεων.
Καλς οὖν οἴδατε, δελφοί, ὅτι διὰ τέσσαρά τινα φειλέται κοινς σμν
πάντες ἵνα προτιμήσωμεν ἀποθανεῖν μλλον ζν, πρτον μν ὑπρ τῆς πίστεως
ἡμν κα εὐσεβείας, δεύτερον δὲ ὑπρ τῆς πατρίδος, τρίτον δὲ πὲρ τοῦ βασιλέως
ς χριστοῦ κυρίου, κα τέταρτον ὑπρ συγγενῶν κα φίλων. Λοιπόν, δελφοί, ν
χρεσταί σμεν ὑπρ ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ἀγωνίζεσθαι ἕως θανάτου, πολλ
μλλον  ὑπρ  πάντων  τούτων  ἡμεῖς,  ς  βλέπετε  προφανς,  κα ἐκ  πάντων
μέλλομεν ζημιωθῆναι. ν διὰ τ μ πλημμελήματα παραχωρήσ θεὸς τὴν
νίκην τοῖς σεβέσιν, πὲρ τῆς πίστεως ἡμῶν τῆς ἁγίας, ἢν Χριστὸς ἐν τ οἰκεί
αἵματι  ἡμῖν  ἐδωρήσατο,  κινδυνεύομεν·   στι  κεφάλαιον  πάντων.  Κα ν  τὸν
κόσμον ὅλον κερδήσ τις κα τὴν ψυχὴν ζημιωθῇ, τί τὸ φελος; Δεύτερον πατρίδα
περίφημον τοιούτως στερούμεθα κα τὴν λευθερίαν ἡμῶν. Σρίτον βασιλείαν τὴν
ποτὲ μν περιφανῆ, νῦν δὲ τεταπεινωμένην κα νειδισμένην κα ἐξουθενωμένην
ἀπωλέσαμεν,  κα ὑπὸ  τοῦ  τυράννου  κα σεβοῦς  ρχεται.  Σέταρτον  δὲ  κα
φιλτάτων τέκνων καὶ συμβίων καὶ συγγενῶν ὑστερούμεθα.
Αὐτς δὲ λιτήριος μηρς πεντήκοντα κα πτὰ ἡμέρας γει σήμερον
φ᾿ οὗ ἡμς λθν πέκλεισεν κα μετ πάσης μηχανῆς κα σχύος καθ᾿ ἡμέραν τε
κα νύκτα οὐκ ἐπαύσατο πολιορκν ἡμς· κα χάριτι τοῦ παντεπόπτου Χριστοῦ
κυρίου  ἡμῶν  ἐκ  τν  τειχῶν  μετὰ  αἰσχύνης  χρι  τοῦ  νν  πολλάκις  κακῶς
ἀπεπέμφθη.  Σὰ νν  δὲ  πάλιν,  δελφοί,  μ δειλιάσητε,  ν  κα τεῖχος  μερόθεν
ὀλίγον ἐκ τν κρότων κα τῶν πτωμάτων τῶν λεπόλεων πεσε, διότι, ς ὑμεῖς
θεωρεῖτε, κατὰ τὸ δυνατὸν ἐδιωρθώσαμεν πάλιν αὐτό. μες πᾶσαν τὴν ἐλπίδα ες
τὴν μαχον δόξαν τοῦ θεοῦ νεθέμεθα, οὗτοι ἐν ρμασι κα οὗτοι ἐν πποις κα
δυνάμει  κα πλήθει,  ἡμεῖς  δὲ  ἐν  ὀνόματι  κυρίου  τοῦ  θεοῦ  κα σωτῆρος  ἡμν
πεποίθαμεν,  δεύτερον  δὲ  κα ἐν  ταῖς  μετέραις  χερσὶ  κα ωμαλαιότητι,  ἢν
ἐδωρήσατο ἡμῖν ἡ θεία δύναμις.
Γνωρίζω δὲ ὅτι αὕτη μυριαρίθμητος γέλη τῶν σεβν, καθὼς αὐτν
συνήθεια,  λεύσονται  καθ᾿  μν  μετὰ  βαναύσου  κα ἐπῃρμένης  φρύος  κα
θάρσους πολλο κα βίας, να διὰ τὴν ὀλιγότητα ἡμῶν θλίψωσι κα ἐκ τοῦ κόπου
στενοχωρήσωσι, κα μετὰ φωνν μεγάλων κα λαλαγμν ναριθμήτων, ἵνα ἡμς
φοβήσωσι. Σς τοιαύτας αὐτν φλυαρίας καλς οἴδατε, κα οὐ χρὴ λέγειν περὶ
τούτων. Κα ρ ὀλίγ τοιαῦτα ποιήσωσι, κα ναριθμήτους πέτρας κα τερα βέλη
κα ἐλεβολίσκους σεὶ μμον θαλασσν νωθεν ἡμῶν πτήσουσι· δι᾿ ν, ἐλπίζω
γάρ, οὐ βλάψωσι, διότι ὑμᾶς θεωρῶ κα λίαν ἀγάλλομαι κα τοιαύταις ἐλπίσι τὸν
λογισμὸν  τρέφομαι,  ὅτι  εἰ  κα ὀλίγοι  πάνυ  σμέν,  λλὰ  πάντες  ἐπιδέξιοι  κα
πιτήδειοι,     ωμαλέοι      τε     κα     ἰσχυροὶ     κα     μεγαλήτορες      κα     καλς
προπαρασκευασμένοι ὑπάρχετε. Σαῖς σπίσιν ὑμν καλς τὴν κεφαλὴν σκέπεσθε
π τῇ συμπλοκῇ κα συρρήξει. δεξιὰ μν τὴν ῥομφαίαν ἔχουσα μακρὰ στω
πάντοτε. Α περικεφαλαῖαι ὑμν κα οἱ θώρακες κα οἱ σιδηροῖ ματισμοὶ λίαν εσὶν
κανο μα κα τοῖς λοιποῖς πλοις, κα ἐν τῇ συμπλοκῇ σονται πάνυ φέλιμα· οἱ
ἐναντίοι οὐ χρνται, λλ᾿ οὔτε κέκτηνται. Κα ὑμεῖς σωθεν τῶν τειχῶν ὑπάρχετε
σκεπόμενοι, οἱ δὲσκεπες μετ κόπου ἔρχονται.
Διό, συστρατιται, γίνεσθε τοιμοι κα στερεοὶ κα μεγαλόψυχοι διὰ τος
οἰκτιρμοὺς τοῦ θεοῦ. Μιμηθῆτε τος ποτε τῶν Καρχηδονίων ὀλίγους ἐλέφαντας,
πς τοσούτον πλῆθος ππων Ρωμαίων τῇ φωνῇ κα θέᾳ ἐδίωξαν· κα ν ζῶον
λογον ἐδίωξε, πόσον μλλον ἡμεῖς οἱ τῶν ζῴων κα λόγων ὑπάρχοντες κύριοι,
κα οἱ καθ᾿ ἡμῶν ἐρχόμενοι ἵνα παράταξιν μεθ᾿ ἡμῶν ποιήσωσιν, ς ζῶα λογα, κα
χείρονες εσιν. Α πέλται ὑμν κα ομφαῖαι κα τὰ τόξα κα κόντια πρς αὐτοὺς
πεμπέτωσαν παρ᾿ μῶν. Κα οὕτως λογίσθητε ς π ἀγρίων χοίρων κα πληθὺν
κυνήγιον, ἵνα γνώσωσιν οἱ σεβες ὅτι οὐ μετὰ λόγων ζῴων, ς αὐτοί, παράταξιν
χουσιν,  λλὰ  μετὰ  κυρίων  κα αὐθέντων  αὐτν  κα ἀπογόνων  λλήνων  κα
ωμαίων.
Οἴδατε καλς ὅτι δυσσεβὴς αὐτς μηρᾶς κα χθρός της γίας ἡμῶν
πίστεως,  χωρὶς  εὐλόγου  αἰτίας  τινὸς  τὴν  ἀγάπην  ἢν  εχομεν  ἔλυσεν,  κα τος
ὅρκους  αὐτο τος  πολλοὺς  θέτησεν  ντ᾿  οὐδενὸς  λογιζόμενος,  κα λθν
αἰφνιδίως  φρούριον  ποίησεν  π τὸ  στενόν  του  σωμάτου,  να  καθ᾿  κάστην
ἡμέραν δύνηται βλάπτειν ἡμς. Σοὺς γροὺς ἡμῶν κα κήπους κα παραδείσους κα
οἴκους ἤδη πυριαλώτους ποίησε· τος δελφοὺς ἡμῶν τος Χριστιανούς, ὅσους
εὖρεν, θανάτωσε κα ᾐχμαλώτευσε· τὴν φιλίαν ἡμῶν λυσε. Σος δὲ τοῦ Γαλατ
ἐφιλίωσε, κα αὐτο χαίρονται, μὴ εδότες κα αὐτο οἱ ταλαίπωροι τὸν τοῦ γεωργο
παιδς μῦθον, τοῦ ἐψήνοντος τοὺς κοχλίας καεπόντος νόητα ζῶα καὶ τὰξῆς.
Ἐλθν οὖν, δελφοί, ἡμς ἀπέκλεισε, κα καθ᾿ κάστην τὸ χανὲς αὐτο
στόμα  χάσκων,  πς  εὕρῃ  καιρν  πιτήδειον  ἵνα  καταπί ἡμς  κα τὴν  πόλιν
ταύτην, ἥν νήγειρεν τρισμακάριστος κα μέγας βασιλεὺς Κωνσταντῖνος κενος,
κα τῇ πανάγν τε κα ὑπεράγν δεσποίν ἡμῶν θεοτόκῳ κα ειπαρθέν Μαρίᾳ
φιέρωσεν  κα χαρίσατο  τοῦ  κυρίαν  εἶναι  κα βοηθὸν  κα σκέπην  τῇ  ἡμετέρᾳ
πατρίδι κα καταφύγιον τῶν Χριστιανν, λπίδα κα χαρὰν πάντων τῶν λλήνων,
τὸ καύχημα πσι τοῖς οὖσιν ὑπὸ τὴν τοῦ ἡλίου νατολήν. Κα οὗτος σεβέστατος
τήν ποτε περιφανῆ κα ὀμφακίζουσαν ς ῥόδον το ἀγρο βούλεται ποιῆσαι π᾿
αὐτόν. ἐδούλωσε σχεδόν, δύναμαι εἰπεν, πᾶσαν τὴν φ᾿ ἥλιον κα ὑπέταξεν ὑπὸ
τος πόδας αὐτῆς Πόντον κα ρμενίαν, Περσίαν κα Παφλαγονίαν, μαζόνας κα
Καππαδοκίαν,  Γαλατίαν  κα Μηδίαν,  Κολχοὺς  κα Ἴβηρας,  Βοσφοριανοὺς  κα
λβάνους,  Συρίαν  κα Κιλικίαν  κα Μεσοποταμίαν,  Φοινίκην  κα Παλαιστίνην,
ραβίαν τε κα Ἰουδαίαν, Βακτριανοὺς κα Σκύθας, Μακεδονίαν κα Θετταλίαν,
λλάδα, Βοιωτίαν, Λοκρος κα Αἰτωλούς, καρνανίαν, χαΐαν κα Πελοπόννησον,
πειρον κα τὸ Ἰλλυρικόν, Λυχνίτας κατὰ τὸ νδριατικόν, ταλίαν Σουσκίνους,
Κελτοὺς  κα Κελτογαλάτας,  βηρίαν  τε  κα ἕως  τῶν  Γαδείρων,  Λιβύαν  κα
Μαυρητανίαν   κα   Μαυρουσίαν,   Αθιοπίαν,   Βελέδας   Σκούδην,   Νουμιδίαν   κα
Ἀφρικὴν κα Αγυπτον, αὐτς τὰ νν βούλεται δουλσαι, κα τὴν κυριεύουσαν τῶν
πόλεων  ζυγ ὑποβαλεῖν  κα δουλεί,  κα τς  ἁγίας  κκλησίας  ἡμῶν,  ἔνθα
προσκυνετο γία τρις κα ἐδοξολογετο τὸ πανάγιον, κα που οἱ ἄγγελοι
κούοντο ὑμνεν τὸ θεον κα τὴν ἔνσαρκον τοῦ θεοῦ λόγου οἰκονομίαν, βούλεται
ποιῆσαι    προσκύνημα     τῆς     αὐτο    βλασφημίας     κα    τοῦ    φληναφο    αὑτο
ψευδοπροφήτου Μωάμεθ, κα κατοικητήριον ἀλόγων κακαμήλων.
Λοιπόν,   δελφοὶ   κα   συστρατιται,    κατὰ   νοῦν    ἐνθυμήθητε     ἵνα   τὸ
μνημόσυνον μν καὶ ἡ μνήμη καὶ ἡ φήμη καὶ ἡ λευθερία αἰωνίως γενήσηται.»


Καὶ στραφεὶς πρὸς τος Ἑνετος ἐν τοῖς δεξιοῖς μέρεσιν σταμένους ἔφη:
«νετοὶ  εὐγενεῖς,  δελφο γαπημένοι  ἐν  Χριστ τῷ  θε,  νδρες  ἰσχυροὶ  κα
στρατιται δυνατοὶ κα ἐν πολέμοις δοκιμώτατοι, οἳ διὰ τῶν στιλβωμένων ὑμν
ῥομφαίων κα χάριτος πολλάκις πλῆθος τν γαρηνν θανατώσατε, κα τὸ αἷμα
αὐτν ποταμειδς ἐκ τῶν χειρν ὑμν ρρευσε, τῇ σήμερον παρακαλῶ ὑμᾶς ἵνα
τὴν πόλιν ταύτην τὴν εὐρισκομένην π τοσαύτ συμφορ τοῦ πολέμου ὁλοψύχως
κα ἐκ  μέσου  ψυχῆς  γένητε  ὑπερασπισταί.  Οἴδατε  γὰρ  καλς,  κα δευτέραν
πατρίδα κα μητέρα αὐτὴν ενάως εχετε· διὸ κα ἐκ δευτέρου πάλιν λέγω κα
παρακαλῶ ἵνα ἐν ατρᾳ ς φιλοπιστοί τε καὶ ὁμόπιστοι καδελφοποιήσητε


Ετα  στραφεὶς  ἐν  τοῖς  ριστερος  μέρεσι  λέγει  τοῖς  Λιγουρίταις:  «Ὦ
Λιγουρῖται,   ἐντιμότατοι   δελφοί,   νδρες   πολεμιστα   κα   μεγαλοκάρδιοι   κα
φημιστοί, καλς οἴδατε κα γινώσκετε ὅτι δυστυχὴς αὕτη πόλις πάντοτε οὐκ μοὶ
μόνον ὑπῆρχεν, λλὰ κα μῖν διὰ πολλά τινα αἴτια. μεῖς μν πολλάκις μετὰ
προθυμίας   ατ   βοηθήσατε,   κα   συνδρομ   ὑμετέρᾳ   ἐλυτρώσατε   ἀπ   τν
γαρηνν τῶν αὐτῆς ἐναντίων. Σὰ νν πάλιν καιρός στιν πιτήδειος ἵνα δείξητε
ες βοήθειαν αὐτῆς τὴν Χριστ ἀγάπην κα νδρίαν καγενναιότητα ὑμν.»


Καὶ πληθυντικῶς στραφεὶς πρὸς πάντας εἶπεν: «Οὐκ χω καιρν εἰπεν
ὑμῖν πλείονα. Μόνον τὸ τεταπεινωμένον ἡμέτερον σκπτρον ες τς ὑμν χεῖρας
νατίθημι, ἵνα αὐτὸ μετ᾿ εὐνοίας φυλάξητε. Παρακαλῶ δὲ κα τοτο κα δέομαι τῆς
ὑμετέρας ἀγάπης, ἵνα τὴν πρέπουσαν τιμν κα ὑποταγὴν δώσητε τοῖς ὑμετέροις
στρατηγοῖς κα δημάρχοις κα κατοντάρχοις, καστος κατ τὴν τάξιν αὑτοῦ κα
τάγμα κα ὑπηρεσίαν. Γνωρίσατε δὴ τοτο. Κα ν ἐκ καρδίας φυλάξητε τὰ ὅσα
ἐνετειλάμην ὑμίν, ἐλπίζω ες θεὸν ς λυτρωθείημεν ἡμεῖς τῆς ἐνεστώσης αὐτο
δικαίας   ἀπειλς.   Δεύτερον   δὲ   κα      στέφανος      δαμάντινος   ἐν   οὐρανοῖς
ἐναπόκειται μῖν, κα μνήμη αἰώνιος κα ξιος ἐν τ κόσμῳ σεται.» Καὶ τατα
εἰπν καὶ τὴν δημηγορίαν τελέσας καὶ μετ δακρύων καὶ στεναγμῶν τὸν θεὸν
εχαριστήσας,  οἱ  πάντες  ὡς  ἐξ  νὸς  στόματος  ἀπεκρίναντο  μετ κλαυθμοῦ
λέγοντες  «ἀποθάνωμεν  ὑπρ  τῆς  Χριστοῦ  πίστεως  κα τῆς  πατρίδος  ἡμῶν
Ἀκούσας  δὲ   βασιλες  καὶ  πλεῖστα  εχαριστήσας  καὶ  πλείστας  δωρεν
ἐπαγγελίας   ατοῖς   ἀπηγγείλατο.   Ετα   πάλιν   λέγει.   «Λοιπόν,   δελφοὶ   κα
συστρατιται, τοιμοι στε τ πρωΐ, Χάριτι κα ρετ τ παρ τοῦ θεοῦ μῖν
δωρηθείσῃ, κα συνεργούσης τῆς ἁγίας τριάδος, ἐν τὴν ἐλπίδα πᾶσαν νεθέμεθα,
ποιήσωμεν τοὺς ναντίους μετὰ αἰσχύνης ἐκ τῶν ἐντεῦθεν κακῶς ναχωρήσωσιν.»


Ἀκούσαντες δὲ οἱ δυστυχεῖς Ῥωμαῖοι καρδίαν ὡς λέοντες ἐποίησαν, καὶ
λλήλοις συγχωρηθέντες τουν εἷς τῷ τέρ καταλλαγῆναι, κα μετ κλαυθμο
νηγκαλίζοντο, μήτε φιλτάτων τέκνων μνημονεύοντες οτε γυναικν πλούτου
φροντίζοντες,  εἰ  μὴ  μόνον  τοῦ  ποθανεῖν  να  τὴν  πατρίδα  φυλάξωσι.  Καὶ
ἕκαστος ἐν τ διατεταγμένῳ τόπ ἐπανέστρεψε, καὶ σφαλῶς ἐποίουν ἐν τοῖς
τείχεσι τὴν φυλακήν. δὲ βασιλες ἐν τ πανσέπτῳ ναῷ τς τοῦ θεο λόγου
σοφίας   λθν   καὶ   προσευξάμενος   μετ   κλαυθμοῦ   τ   χραντα   μυστήρια
μετέλαβεν. μοίως καὶ τεροι πολλοὶ τ ατ νυκτ ἐποίησαν. Ετα λθν εἰς τὰ
νάκτορα ὀλίγον σταθεὶς καὶ ἐκ πάντων συγχώρησιν αἰτήσας,ν τῇδε τ ρ τίς
διηγήσεται τος τότε κλαυθμος καὶ θρήνους τος ἐν τ παλατί; Ε καὶ ἀπὸ
ξύλου νθρωπος ἢ ἐκ πέτρας ν, οκ ἐδύνατο μθρηνῆσαι. Καὶ ναβὰς φ᾿ ἵππου ἐξήλθομεν τῶν νακτόρων περιερχόμενοι τ τείχη.
  

http://library.antibaro.gr/text/History/1453/Palaiologos-Xronikon_Frantzi/Palaiologos-Xronikon_Frantzi.pdf

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου